Het nieuwe buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht in Boek 6 BW: vaarwel 1382 -deel 1

Abstract

Het nieuwe buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht, opgenomen in Boek 6 BW, trad op 1 januari 2025 in werking. Deze bijdrage biedt de lezer een beschrijvend overzicht van het nieuwe recht. De lectuur ervan verschaft kennis over de 55 nieuwe artikelen van Boek 6 BW die de zes artikelen uit het oud BW vervangen en brengt inzicht in wat blijft , verdwijnt, verduidelijkt en/of vernieuwt. III. Oorzakelijk verband 71. Overzicht-Het derde hoofdstuk van Boek 6 bevat de regels voor het oorzakelijk verband. 1 De ruimte die het krijgt is markant: van één woord onder het oude recht (de term «door» in art. 1382 oud BW) naar zes artikels, waarvan vier met meerdere paragrafen. De wettelijke bepalingen bevatten de basisregels voor het aantonen van het oorzakelijk verband (A), de regels die gelden bij pluraliteit van aansprakelijken (B) en reiken oplossin-gen aan wanneer het oorzakelijk verband niet met de vereiste redelijke zekerheid bewezen kan worden (C). De vertrouwde conditio sine qua non-test (hierna: CSQN) en de equivalentieleer zijn als uitgangspunten behouden. Ook de regels bij pluraliteit van aansprakelijken vormen in hoofdzaak een verankering van het oude recht. Nieuw zijn de correcties op de CSQN-test en de equivalentieleer en de invoering van proportionele aansprakelijkheid bij causale onzekerheid. A. Basisregels 72. In een notendop-De vertrouwde basisregels uit het oude recht blijven als uitgangspunt behouden, zowel bij foutaansprakelijkheid als bij foutloze aansprakelijk-heid: de conditio sine qua non-test en de equivalentie-leer (art. 6.18, § 1, eerste lid BW). Nieuw is evenwel dat Boek 6 die uitgangspunten aanvult met twee bepalingen die in een correctie voorzien en de beperkingen van de 1 Zie over het oorzakelijk verband in Boek 6: V. De Wulf, «Le lien de causalité» in P. Colson en F. George (eds.), Le nouveau livre 6 du Code civil. La réforme du droit de la responsabilité civile extracontrac-tuelle, Luik, Anthemis, 2024, 259-315; C. Joisten, «La causalité: quid novi sub sole?» in B. Dubuisson (ed.), Le nouveau livre 6 du Code civil portant Réforme du droit de la responsabilité civile extracontractuelle, Luik, Anthemis, 2024, 141-208. uitgangspunten opvangen. 2 De wetgever achtte het nood-zakelijk «om in een precieze oplossing te voorzien voor een aantal situaties waarvoor de equivalentieleer geen duide-lijk antwoord biedt of soms tot te mechanische en onbil-lijke oplossingen leidt». 3 De correctie op de CSQN-test betreft de voldoende voorwaarde (art. 6.18, § 1, tweede lid BW). De correctie op de equivalentieleer is ingege-ven door het beginsel van redelijkheid en billijkheid (art. 6.18, § 2 BW). 1° De CSQN-test 73. Noodzakelijke voorwaarde-Boek 6 bevestigt dat het oorzakelijk verband in beginsel vastgesteld wordt via de CSQN-test die peilt naar feitelijke causaliteit. «Een tot aansprakelijkheid leidend feit is oorzaak van de scha-de indien het een noodzakelijke voorwaarde is voor deze laatste. Een feit is een noodzakelijke voorwaarde voor de schade indien de schade zich zonder dit feit, in de concrete omstandigheden die bestonden ten tijde van het schade-geval, niet zou hebben voorgedaan zoals deze zich heeft voorgedaan» (art. 6.18, § 1, eerste lid BW). In beginsel en ingevolge de equivalentieleer zijn alle noodzakelijke voorwaarden gelijkwaardig. De fout moet niet de recht-streekse oorzaak zijn van de schade, niet de enige oor-zaak en niet de enige mogelijke oorzaak. 4 Ook de leer van het rechtmatig alternatief blijft behouden, ook al staat die niet expliciet in de wet. Het vaststellen van het rechtma-tig alternatief bij foutaansprakelijkheid is inherent aan de toepassing van de CSQN-test, zodat dit niet geëxpli-citeerd wordt in artikel 6.18 BW. 5 Het komt erop neer dat de foutieve gedraging niet per se volledig moet worden 2 Zie Parl.St. Kamer 2022-23, nr. 55-3213/001, p. 88. 3 Zie Parl.St. Kamer 2022-23, nr. 55-3213/001, p. 7. 4 Zie Parl.St. Kamer 2022-23, nr. 55-3213/001, p. 85-86. 5 Zie Parl.St. Kamer 2022-23, nr. 55-3213/001, p. 88. KULeuven [Main] / KULeuven (134.58.253.56) Het nieuwe buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht in Boek 6 BW: vaarwel 1382-deel 2 www.stradalex.com-04/11/2025